دوشنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۵۹

"لاتاری"؛ زنده باد قهرمان، زنده باد غیرت

لاتاری تمام این شاخصه‌ها را دارد. قهرمانش، یا قهرمانانش، انگیزه ای قوی دارند برای مقابله با پدیده ای دهشتناک و هول انگیز. آنها باید با غولی بجنگند که چند سر و دم دارد، و در نهایت نیز قهرمان/ قهرمانان ما به هدف خود می‌رسند .
۰
"لاتاری"؛ زنده باد قهرمان، زنده باد غیرت
 مردم‌نيوز:
سید سعید هاشم زاده

1.زنده باد قهرمان
سینما نیاز به قهرمان دارد. گزاره صحیحی است اما درباره چه ژانر و سبک و سینمایی صحبت می کنیم؟ سینمای شاه پیرنگ و کلاسیک؟ سینمای داستانی و عامه پسند؟ بله دارد. سینمای داستانی عامه پسند، نه از منظر سخیف آن، بلکه از منظر صحیح آن، به هم ذات پنداری با قهرمانش نیازمند است. مخاطب می‌خواهد او را دنبال کند و به انگیزه آن، به حس و روح این انگیزه دست یابد. غافلگیر شود، عصبانی شود، بخندد و بگرید. و این نوع قهرمان درام لازمه و نیازش به جنگیدن با پدیده آنتاگونیست است. پدیده ای که باید چون هیولایی رخنه کند. ترس به بار بیاورد و از همه مهم‌تر قدرتمند باشد تا شاید مرگ / آسیب قهرمان ما را به سوگواری بکشاند.

لاتاری تمام این شاخصه‌ها را دارد. قهرمانش، یا قهرمانانش، انگیزه ای قوی دارند برای مقابله با پدیده ای دهشتناک و هول انگیز. آنها باید با غولی بجنگند که چند سر و دم دارد، و در نهایت نیز قهرمان/ قهرمانان ما به هدف خود می‌رسند اما در وضعیتی تراژیک. لاتاری یک قیصر قرن بیست و یکم است که حالا برادر خود را هم به عنوان بزرگ تر، و برای انتقام همراه خود می برد. اما قیصر قهرمان که داعیه غیرت دارد و چه خوب، و داعیه جبران دارد، و اینکه چقدر ملی گرایانه، می توانید بخوانید بچه مسلمانی، به این وضعیت نگاه می‌کند و در صدد جبران بر می آید؛ از انفعال جغرافیای خود، بخوانید قانون جغرافیای خود، و یا حتی بی قانونی آن، خود دست به کار می شود. خود، امیر علی با بازی ساعد هدایتی، به خارج از کشور می رود و همراه، موسی با بازی هادی حجازی فر، هم دارد. اما قانون دست بر دار او نیست. قانون داخلی، قانون دیپلماتیک و نماینده این قانون شعار کلی می‌دهد. شعار سیاسی جناحی. با اینکه در انتها قهرمانان انتقامشان را می‌گیرند و پرچم غیرت مندی ایرانی را بالا می برند، حداقل با لحنی که فیلمساز در نظر گرفته، و البته که چه خوب که قهرمان آنارشی ملی میهنی نیز داریم و مدتها بود نداشتیم، اما طعم تلخ سیاسی بازی و گزاره ها و نقش های سیاسی روی زبانمان می‌نشیند. قهرمان ساخته می‌شود، انگیزه به دست می آید اما مخاطب، بخوانید مخاطبی که سیاسی شده است، با گزاره ها و اکت ها دچار گیجی و سوال می شود؟! و شاید این پرسش ها تا هیچ گاه پاسخی درست برایش داده نشود.

 2.زنده باد فرم
بیایید تا لاتاری را فارغ از هیجان درام بررسی کنیم. نه سینه فیلدی بلکه از منظر معیار فرم ببینیم. داستان فیلم یادآور سینمای فیلمفارسی است اما هرگز به درون آن نمی‌غلتد، با این حال اما یادآور است و قهرمانانش درد ناموس دارند و غیرت انتقام. روشن کردن این احساسات برای هر مخاطبی هیجان انگیز است و خاصیت دنبال کردن ادامه داستان را به بار می آورد اما فیلم در بیان گنگ است و در انتخاب شیوه برای بسط درون مایه اش محافظه کار و گیج. دوربین اثر نه می تواند مستند صرف باشد، که بیشتر مستند نمایی می کند و قلابی است و نه می تواند سینمایی صرف باشد که گاه قاب بندی می کند اما با مستند نمایی اش این بنا را فرو می ریزد. نبود انسجام و تعیین تکلیف در انتخاب زاویه دید، دوربین آگاه یا دوربین ناظر، دوربین مستند یا سینما، همه و همه لحن و مواجه ای گنگ را به بار می آورد که ضربه نخست را به فیلم وارد می سازد و بیان فیلم را دچار خدشه می کند. اما شیوه داستان گویی نیز مزید بر علت می شود. مهدویان داستان را از یک عاشقانه رمانتیک به محوری سوق می‌دهد که سیاست جای مهمی را در آن ایفا می کند، و این مسئله با حضور موسی و امیرعلی در دادگاه کلید می‌خورد. در این بزنگاه از دو منظر می‌توان به درونمایه های گوناگونی رسید. یک اینکه دو قهرمان ناامید از وضعیت کنونی امنیتی خود، از دادگستری تا اطلاعات، ناامید شده و خود دست به کار می شوند و دوم اینکه چاره‌ای جز دست به کار شدن نمی‌بینند و نمی‌توانند منتظر بایستند، با اینکه ممکن است پیگیری‌های قانونی‌شان جواب دهد. سیر و شیوه داستان گویی گزینه نخست را بیش از پیش پر رنگ می‌کند و با این اوصاف فیلم بین دو لبه انتقاد از نظام و دولت و ارزش گذاری بر سر ایدئولوژی می ایستد. از سویی ناامید از پیگیری قانون خود می گریزد و از سویی پای ایدئولوژی مذهبی خود ایستاده است. تیغ تند نقد مهدویان شروع به برندگی می کند و موضوع مهم از فرم می شود. مسئله اینجاست که ایجاد کمدی ناخواسته در فیلم از همین امر ناشی می‌گردد، صحنه قتل شیخ عرب توسط موسی در داخل دستشویی با نگاه موسی به دوربین تبدیل به کمدی و زهرش گرفته می‌شود و جملاتی نظیر خلیج فارس! مامور اطلاعات موقعیت را آبکی می‌سازد. اینجا دقیقا نقطه ایست که اگر با حرف یا مسئله مهدویان موافق باشیم، با فرم فیلمسازی اش موافق نخواهیم بود. فرمی که نمی تواند یکپارچگی و یکدستی ایجاد کند و در نهایت فاصله گذارانه به نتیجه رسانده می شود.
جملات فیلم از آغاز نقطه داستانی که قهرمانان باید ناامید و ناامیدتر شوند، به گزاره‌هایی سیاسی بدل می‌شوند که خارج از دهان شخصیت‌هاست و متعلق به محافظه کاری فیلمساز و نویسنده، و البته اعتراض ژورنالیستی آنان، و از سوی دیگر حضور کاراکتر امنیتی/ اطلاعاتی در فاز دوم داستان، در دبی، هم مزید بر اینها که فیلمساز نمی‌تواند یا نمی‌خواسته، قهرمانش تنها بمیرد. تنها قهرمان باشد و مستقل.    
 
کد مطلب: 54081
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما *

چند رسانه ای